Sự Kiện

  • Tiếng nói của rượu

    Khi gặp điều vui hay trước lúc phải chia tay nhau, người ta thường nâng ly chạm cốc để tỏ ý chúc mừng hoặc thay lời cáo biệt. Cổ nhân lại gọi chúc rượu lẫn nhau là thù tạc, chủ chúc là thù, khách đáp lễ là tạc và cứ thế lai rai nên mới có thành ngữ “chén tạc, chén thù” mãi mãi không dứt.

    Người Anh đặt tên cho chúc rượu là Toast. Kỳ lạ thay, nguyên nghĩa của Toast là nướng hoặc bánh mỳ nướng, sao lại gán ép cho rượu bia, có lẩm cẩm chăng? Ngược dòng lịch sử đến thế kỷ 16, chúng ta thấy người Anh có phong tục bỏ một mẩu bánh mỳ nướng vào cốc rượu (thường là rượu nho hoặc bia nhẹ độ). Khi cho thêm mẩu bánh mỳ nước như thế, hương vị của rượu bia- theo người Anh- càng thêm hấp dẫn, đậm đà. Cốc rượu đặc biệt này có tên gọi là Toast. Toast còn là danh từ để chỉ một vị nào đó được mọi người trong yến tiệc chúc rượu, thường là các mệnh phụ phu nhân, lệnh ái sắc nước hương trời, giống như hoa khôi của cuộc vui đêm ấy. Dần dần, không chỉ phái đẹp mà Toast còn được dùng cho cả giới mày râu. Ngày nay trong từ điển tiếng Anh, ngoài nghĩa gốc là nướng, là bánh mỳ nướng, Toast được mọi người quen dùng như một danh từ “sự chúc rượu”: to propose a toast to… (xin hãy cạn chén vì…) giống như kan-pay (cạn cốc) của Trung Quốc, đô-đơ-na (xuống tận đáy) của Tiệp Khắc hoặc “dô, dô”, “trăm phần trăm” của ta vậy.

    Nghe nói trước đây người Anh còn có tập tục uống luân lưu một cốc khi bữa tiệc kết thúc để tỏ ý chúc mừng lẫn nhau, để “ra về nhớ mãi cái buổi liên hoan”. Người ta chế tạo một loại cốc đặc biệt có hai tay cầm. Khi chúc tụng lẫn nhau, cốc chuyền đến tay ai, người đó nhận cốc, đứng lên uống rồi chuyển sang người bên cạnh, thật giống hình thưc “một chung” xoay vòng ở Nam Bộ ta hoặc ở Lào. Hình dáng cốc rượu ấy đã được phỏng dạng để đúc cúp vàng thể thao ngày nay.

    Uống và chúc là hai việc song hành, phát sinh, vì tửu nhập ngôn xuất, nhưng không vì thế mà dung tục và đã có nhiều câu chúc rượu quý giá như một tác phẩm. Shakespeare chúc “Good company, good wine, good welcome, make good poeple” (tạm dịch: rượu ngon cùng với bạn hiền, chén thù chén tạc kết người thành ngoan- TN).

    Người Mỹ cũng có tập tục chúc rượu trong các yến tiệc, lời chúc rượu cũng được gọi là Toast, nhưng nội dung vui nhộn, có duyên, hàm xúc, ngắn gọn. Người “chủ xị” phải có giọng âm vang để ra vẻ chỉ huy, mọi việc uống và nói đều “tiên phong” để cử tọa lần lượt “noi gương”.

    Ngày trước, người Mỹ có câu chúc rượu tràn đầy tinh thần yêu nước: “Xin lấy cốc rượu này chúc mừng những người trồng ngô, trồng lúa, những người nuôi gà, chăn vịt, người làm bút lông ngỗng, người viết bản Tuyên ngôn”. Lãnh tụ phong trào dân quyền người da đen, ông Martin Luther Kinh, cũng có lời chúc rượu thức tỉnh mọi người: “Chúng ta không phải là cái tôi nên làm, muốn làm, sẽ làm; nhưng cám ơn Chúa, chúng ta cũng không phải cái tôi của ngày hôm qua”. Một nhà báo của Mỹ lừng danh khi nâng ly đã nói: “Cầu nguyện Thượng Đế hãy cho chúng con, những người không vì dục vọng quan trường mà hại dân, không vì bùa mê lợi lộc mà mù quáng, hãy cho chúng ta những con người có kiến giải, có ý chí, trọng danh dự và không hề dối trá”.

    Người Irland lại nói: “Kính chúc phúc thọ song toàn, nguyện cầu năm phút sau khi ngài ra đi, ma quỷ mới kịp hay tin rằng ngài không còn ở trên thế gian này”, ai cũng tin có lúc ví von: “Xin vì bốn chữ: thề, chết, trốn, uống- Thì vì Tổ quốc, chết cho chính nghĩa, trốn khỏi kẻ xấu và uống với bạn hiền!”, sao mà giống Việt Nam ta thế: “Rượu ngon không có bạn hiền, không mua không phải không tiền không mua”.

    Ngày nay gọn hơn, không quá ư lịch thiệp, hàm súc, cao đàm khoát luận như xưa, mà chỉ: “Chúc ngài, chúc bà, chúc ông, chúc cô, chúc bạn,…” gọn hơn nữa: “Rượu ngon, thịt ngon, nước sốt ngon, nào, hãy uống”; có người cao hứng còn hô: “Vì Shakespeare!”, nghĩa là tùy thích “dô, dô”, “hết, hết”, “trăm phần trăm”, “nghìn phần nghìn”,.v.v. rồi sau đó là gì thì… hết biết!

SỰ KIỆN LIÊN QUAN